Karar Rehberi 3 dk okuma
Kış Aylarında Donan Giderler: Önleme ve Müdahale Yöntemleri
Donma çoğu zaman borunun kendisinde değil, dışarıya açık noktalarda başlıyor. Doğru noktayı bilmek, hem önlemeyi hem müdahaleyi kolaylaştırıyor.
Kış aylarında gelen çağrıların bir kısmı tıkanıklık değil, donma. İkisi benzer belirtiler veriyor ama müdahale yöntemleri tamamen farklı.
Neden pis su hattı donuyor?
Pis su hattı normalde sürekli akış hâlinde değil — kullanım oldukça akıyor. Akmadığı zamanlarda içindeki su, özellikle boru eğiminin düşük olduğu noktalarda duruyor.
Duran su, akan sudan çok daha kolay donuyor.
Kritik noktalar:
Dış duvara yakın hatlar. Yalıtımsız bir dış duvardan geçen boru, iç mekân sıcaklığından faydalanamıyor.
Bodrum ve ısıtılmayan alanlar. Isıtılmayan bir bodrumdan geçen hat, dış hava sıcaklığına yakın kalıyor.
Teras, balkon ve dış mekân giderleri. En sık donan noktalar. Doğrudan dışarıda.
Havalandırma boruları. Çatıya çıkan boru, ucunda buz oluşumuyla tıkanabiliyor. Bu donma değil ama sonucu benzer: hat hava alamıyor ve sifonlar boşalıyor.
Sığ döşenmiş bahçe hatları. Yeterli derinlikte gömülmemiş hatlar don derinliğinin üstünde kalıyor.
Sifonlar. Kullanılmayan bir giderin sifonundaki su donabiliyor.
Donma mı, tıkanıklık mı?
Üç ipucu:
Zamanlama. Sorun sert bir donun ardından, özellikle sabah saatlerinde başladıysa donma ihtimali yüksek.
Konum. Etkilenen gider, dışarıya açık veya ısıtılmayan bir bölgeden geçiyor mu?
Kapsam. Aynı anda birden fazla gider etkilendiyse ve hepsi soğuk bölgeden geçiyorsa donma; tek nokta etkilendiyse tıkanıklık daha olası.
Bir de sıcaklık testi var: hava ısındığında (öğleden sonra) kendiliğinden akmaya başladıysa büyük ihtimalle donmaydı.
Müdahale: ne yapmalı?
Yapılabilecekler
Ortamı ısıtın. Bodrum veya etkilenen bölgeye ısıtıcı koymak, yavaş ama güvenli bir yöntem. Sabırlı olmak gerekiyor.
Ilık su. Dışarıdan, borunun üzerine kontrollü şekilde ılık su uygulamak yardımcı olabiliyor. Havluyu ılık suya batırıp boruya sarmak da işe yarıyor.
Saç kurutma makinesi. Erişilebilir bir boru bölümünde, düşük ısıda ve sürekli hareket ettirerek. Elektrikli cihazı ıslak zeminde kullanırken dikkatli olun.
Sifonlara ılık su. Sifonda donma varsa çözülmesi kolay.
Sabır. Çoğu donma, ortam ısındığında kendiliğinden çözülüyor.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
Açık alev veya şaloma. Yangın riski ve plastik boruların erimesi. Bu, her yıl yangın çıkaran bir yöntem.
Kaynar su. Ani sıcaklık farkı porselen ve plastikte çatlama yapıyor. Zaten gerilim altındaki donmuş bir boruya da zarar veriyor.
Kimyasal. Donmuş bir hatta kimyasal dökmek işe yaramıyor ve hatta kalıyor.
Zorlamak. Donmuş bir hatta spiral sürmek veya basınç uygulamak, kırılgan hâldeki boruyu çatlatabiliyor.
Donma sonrası: çatlak kontrolü
Buz genleşiyor ve bu genleşme boruya basınç uyguluyor. Donma çözüldükten sonra sızıntı ortaya çıkabiliyor.
Çözülmenin ardından:
- Boru bağlantılarını ve ek yerlerini kontrol edin
- Duvar ve tavanda ıslaklık lekesi arayın
- Bodrum ve ısıtılmayan alanlarda birkaç gün gözlem yapın
Donma, en çok bağlantı noktalarında ve contalarda hasar bırakıyor.
Önleme
Yalıtım. Dışarıya açık ve ısıtılmayan bölgelerden geçen boruların yalıtılması en etkili önlem. Boru yalıtım malzemesi ucuz ve montajı basit.
Dış mekân giderlerini kontrol edin. Teras ve balkon giderlerinin üstündeki yaprak ve çöp, suyun birikmesine ve donmasına yol açıyor. Sonbaharda temizleyin.
Kullanılmayan giderlere dikkat. Sezonluk kullanılan yerlerde (yazlık) kış öncesi tesisatın boşaltılması gerekiyor.
Havalandırma borusunu kontrol edin. Çatıdaki boru ucunda buz oluşumu, hattın hava almasını engelliyor.
Bahçe hattı derinliği. Yeni yapılan hatlarda don derinliğinin altına döşenmesi gerekiyor. Bu, yapım aşamasında düşünülmesi gereken bir konu.
Isıtılmayan bodrumda minimum sıcaklık. Sert kış günlerinde bodrumu tamamen soğumaya bırakmamak, donma riskini belirgin şekilde azaltıyor.
Yazlıklar için özel not
Kış boyunca boş kalan yazlıklarda donma riski en yüksek.
Kış öncesi yapılacaklar:
- Ana su vanasını kapatın
- Tesisatı boşaltın (musluklar ve rezervuar dahil)
- Sifonlara antifriz özellikli sıvı veya bir miktar tuzlu su eklenmesi düşünülebilir — ama bu suyun bahar açılışında akıtılması gerekiyor
- Dış mekân giderlerini ve olukları temizleyin
Sezon açılışında da tersini yapmak gerekiyor: önce sifonlara su doldurmak, sonra tesisatı devreye almak.
Ne zaman aramalı?
- Donma çözülmüyor ve ev kullanılamaz durumdaysa
- Donma sonrası sızıntı ortaya çıktıysa
- Donma mı tıkanıklık mı olduğundan emin değilseniz
- Aynı nokta her kış donuyorsa (kalıcı bir yalıtım çözümü gerekiyor)
Son maddede sorun tekrarlayan bir tesisat sorunu; her kış aynı şeyle uğraşmak yerine bir kez yalıtım yaptırmak çok daha ucuz.